گۆڕان ئیرادەیەکا بەردەوامە
بەرنامێ لیستا گۆڕان بۆ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ 2018
دەستور و وڵاتیبوونا یەكسان گرەنتیە بۆ پێكڤە ژیان
تەوەرێ یەکێ: ئارمانجێن نیشتیمانی
1. خورتكرنا پرەنسیپێن سیستەمێ فیدڕاڵی، لسەر بنگەهێ (دەولەتا وەلاتی، دەولەتا یاسا، هەڤ پشکیا راستەقینە)، د ناڤا پێكهاتەیێن ئیراقێدا، لگوری دەستورێ ئێراقێ.
2. چەسپاندنا پرەنسیپێن جوداكرنا دەستهەلاتان (یاسادانان، جێبجێكرن، دادوەری).
3. هەلبژارتنا بەربژێرێن شارەزا و سەربخۆ )تەكنوكرات(، بۆ دەستەیێن سەربخۆ و پۆستێن دەستهەلاتا دادوەری.
4. ژناڤبرنا هەژمون و دەستهەلاتا حزبی د سازییان دا ب ڕێكا ب مەدەنیكرنا رۆڵ و چاڵاكیێن هەڤڕكیێن سیاسیدا.
5. پشتەڤانیكرنا ڕێكخستنێن جڤاكا سڤیل و پاراستنا سەربخووییا ڤان رێکخستنان، ژ پێخەمەت خزمەتكرنا بەرژەوەندیێن مەدەنی و پیشەیی یێن تەڤایا تەخێن جڤاكی.
6. دامەزراندنا جڤاتا فێدراڵ، لگوری ماددێ 65 یێ دەستوری و بنگەهـ و پیڤەرێن كارپێكریی یێن وەلاتێن فیدڕاڵی یێن پێشكەفتی یێن جیهانێ، كو گەرەنتیا وێ یەكێ بكەت نوونەرێن هەرێمێ د وێ جڤاتێ دا مافێ ب ڤیتۆكرنا وان یاسایان هەبیت، كو پەیوەندی ب هەرێما كوردستانێ ڤە هەیە.
7. چەسپاندنا تەوافوق، هەڤسەنگی و هەڤ پشکیا راستەقینە دناڤبەرا پێكهاتەیێن جودا جودا دا.
تەوەرێ دوێ: چاكسازی د سازیێن فیدڕاڵی و لامەركەزی دا
1. ڕێكخستنا سازیێن دەوڵەتا فیدڕاڵی، لگوری ماددێ 105 یێ دەستورێ ئیراقێ و بێ بەرچاڤگرتنا جوداكاریێن نەتەوەیی و مەزهەبی و پشك پشكاتیا حزبی.
2. ب هێزكرنا بنگەهێن لامەركەزیەتا کا، ژ پێخەمەت بەرفرەهكرنا دەستهەلاتێن کارگێڕی و دارایێن یەكێن ئیداری و ئەكتیڤكرنا شیانێن جێبجێكرنا پروژێن خزمەتگوزاری و گەشەكرنا یەكێن ئیداری.
3. دەستەبەركرنا مافێن ڕوونشتڤانێن وان پارێزگەهان كو د هەرێمەكێ دا نەهاتینە رێكخستن، لگوری ماددێ 117 و 118 یێ دەستورێ ئیراقێ.
تەوەرێ سێیێ: پەیوەندیێن ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حكومەتا فیدڕاڵ دا.
1. بكارئینینا ڕێكێن دەستوری و یاسایی بۆ چارەسەركرنا پرس و پرسگرەكێن هەلاویستی یێن دناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و بەغداد دا، بۆ بدەستڤە ئینینا هەڤسەنگیێ و هەڤ پشکیا ڕاستەقینە ل تەڤایا بیاڤاندا.
2. تكەس كرن ل سەر بەژداركرنا هەرێما كوردستانێ، ل دارشتنا سیاسەتا دەرڤەیێ ئیراقێ و ڤەكرنا نوونەراتیا هەرێما كوردستانێ ل باڵیۆزخانە و كونسۆڵخانەیان دا، لگوری برگەیا 4 ژ ماددێ 121 دەستوری.
3. ئەكتیڤكرنا ماددێ 14 یێ دەستوری و یاسایا زمانێن فەرمی، ل بارا: زمانێ كوردی و زمانێن دن، وەكە زمانەك فەرمی لسەر ئاستێ ئیراقێ و سازیێن فیدڕاڵی.
4. ب پیشەییكرن و ب یاساییكرنا كارێ گوتوبێژان و چاڤدێریكرنا ئەدائا نوونەرێن گەلێ كوردستانێ دناڤا دەستهەلاتێن جودا یێن حكومەتا فیدڕاڵ و وەزارەتان و سازیان و دەستەیێن سەربخۆیی یێن ئیراقێ، ب رێكا دامەزراندنا دەستەیەك نیشتیمانی ڤە، كو ل پەرلەمانێ بهێ هەلبژارتن و ل هەمبەری پەرلەمانی ژی بەرپرسیار بیت.
5. ئەرشیفكرن و ب دوكیومێنتكرنا گوتوبێژێن دناڤبەرا نوونەرێن گەلێ كوردستانێ و نونەرێن حكومەتێن ئێك لدیڤ ئێكێن ئیراقێ ژ دیرۆكا دیر و نێزیكدا، ب وان گوتوبێژان ڤە كو دگەل نوونەرێن حزبان ژی دا ئەنجامدانە.
تەوەرێ چارێ: چارەسەركرنا پرسگرێكێن ناڤچەیێن ڤەقەتیایی
زێدەباری كو تەڤگەرا گۆڕان باوەری ب كوردستانی بوونا ناڤچەیێن ڤەقەتیایی هەیە، پێداگریێ لسەر ڤەگەڕاندنا وان دكەت بۆ سەر هەرێما كوردستانێ ب رێكێن:
1. پێداگری لسەر ئەنجامدانا سەرژمێریا ڕوونشتڤانان، ل پارێزگەهێن كەركوك و ناڤچەیێن ڤەقەتیایی ب ئارمانجا ئامادەكاریان بۆ ڤەگەڕاندنا وان بۆ سەر هەرێما كوردستانێ، د دەمەكێ دەست نیشانكری دا.
2. پێداگری لسەر دەست نیشانكرنا سنورێ جوگرافی یێ هەرێما كوردستانێ و چارەسەركرنا پرسگرەكێن ناڤچەیێن ڤەقەتیایی، لگوری ستراتیژییەك نیشتیمانی و ب پشت گرێدان ب ماددێ 140 یێ دەستوری و ب بەلگەنامە و ڕاستیێن دیرۆكی و جۆگرافی، كو پەیوەندی هەیە ب ناڤچەیێن: كەركوك، موسڵ، سەلاحەدین، دیالە و واست.
3. ب ڕێڤەبرنا ناڤچەیێن ڤەقەتیایی، ب هەڤبەشی دناڤبەرا هەرێمێ و حكومەتا فیدڕاڵ، هەتا ئێك ئالیكرنا چارەنڤیسێ وان لگوری دەستوری.
4. دروستكرنا باوەڕیێ دناڤبەرا پێكهاتەیێن ئولی و نەتەوەیێن ئیراقێ، لسەر بنگەهێ هەڤ پشکیێ (شەراکەت) و پێكڤەژیانێ و ئەزموونا دیرۆكیا هەڤبەش و گەرەنتیكرنا مافێن دەستوری.
5. كاركرن بو هەڵگرتنا ستەما نەتەوەیی و ئولی لسەر هەڤ نیشتیمانیێن فەیلی و ئێزدی و شەبەك و سابیئیان و قەرەبوكرنا زەڕەر و زیانێن وان و گرنگیدانا ناڤچەیێن بنگەهین یێن ئاكنجیبونێ ژ ئالیێ ئابوری و جڤاكی و رەوشەنبیری ڤە.
6. چارەسەركرنا پرسگرێكێن هەلاویستی و پەیوەندیدار، ب ڤەگوهاستنا ب زوری (ڤەگوهاستن و كۆچكرن) هەڤڕكیێن مولكداریێ ( نزاعات ملكیە)، كو د ناڤچەیێن ڤەقەتیایی دا هەنە.
7. ئەكتیڤكرنا دادگەها هەڤركیێن مولكداریێ بۆ هەڵوەشاندنا تەڤایا یاسا و بریار و مەرسومێن رژێما بەرێ كو بۆ گۆهاڕتنا سنورێ ئیداری یێن ناڤچەیێن ڤەقەتیایی دەرخستبون.
تەوەرێ پێنجێ: چاكسازی د هێزێن پێشمەرگەی و ئارتێشا ئیراقێ و سازیێن ئەولەهی دا
1. ڕێكسختن و ب دامەزراوەكرنا هێزێن پێشمەرگەی و چەكداركرن و مەشقپێكرن ب ئاوایەك سەردەمیانە و یەكخستنا وان د كەڤانا هێزا زێرەڤانیا هەرێمێ و هێزا زێرەڤانیا سنوری و بلندكرنا ئاستێ ڕەوشا ژیانا مونتەسیبان بۆ ئاستێ مونتەسیبێن ئارتێشا نیزامی یا ئیراقێ، وەكە بەشەك ژ سیستەمێ بەڕەڤانیا دەولەتا فیدڕاڵ.
2. ب دامەزراوەیكرنا هێزێن ئەولەهی یێن هەرێمێ و فیدڕاڵی، وەكە هێزەك بێ ئالی و پیشەیی، ب ئاوایەكێ كو وەلائا وان بۆ نیشتیمانی بیت و رێك نەهێت دان دەست د كاروبار و هەڤڕكیێن سیاسی یێن ناڤخویی یێن هەرێمێ و حكومەتا فیدراڵی وەربدەن.
3. بەڕەڤانیكرن ژ پشكا بەژداریا وەلاتیێن كوردستانێ د ئارتێشا ئیراقێ و وەزارەتا بەڕەڤانی و سازیێن فیدراڵی یێن ئەولەهی ژ پێخەمەت بدەست ڤە ئانینا ماددێ (9) یێ دەستورێ ئیراقێ.
4. پێداچۆن ب وان گرێبەندێن كرینا چەك و تەقەمەنیان و پێدڤیێن سەربازی و ڤەكۆلین ژ هەڤكاریێن سەربازی یێن وەلاتا، ب ئاوایەك ڕون و زەلال.
تەوەرێ شەشێ: چارەسەركرنا دوزا سامانێن سروشتی
1. دروستكرنا سازیا گشتی یا چاڤدێریا داهاتێ فیدڕاڵ و دەستەیا ڕاژەیا فیدڕاڵ، بۆ ڕێگریكرن ژ بەركەفتا دارایی و كارگێری یا خەلكێ كوردستانێ، وەكە د ماددەیێن (105) و (106) و (107) یێن دەستوری دا هاتی.
2. چارەسەركرنا پرسگرێكێن پەیوەندیدار ب نەفتێ و غازێ و سامانێن دن یێن سروشتی، ب ڕێكا دانانا یاسایەكێ، كو بنگەهێن دەستوری ب خوڤە بگریت، ب ئاوایەكێ كو مافێ هەرێمێ و پارێزگەهان ب بڕێڤەبرنا دۆسەیا نەفتێ و غازێ و سامانێن سروشتی ب خۆڤە بگریت، لگوری ماددێن (111) و (112) یێن دەستوری.
3. ڕژدبوون لسەر بەژداریكرنا هەرێمێ و پارێزگەهێن بەرهەمهێنەر ل دارشتنا سیاسەتا نەفتێ دا.
4. گرێبەندێن نەفت و غازێ، كو ژ ئالیێ حكومەتا فیدڕاڵ و هەرێمێ ڤە تێن ئەنجامدان، بکەڤنە ژێر چاڤدێریا پەرلەمانی دە.
5. چەسپاندنا شایستەیێن پترۆدۆلار، ئو وان پارێزگەهێن نەفت و غاز و پارزینگەهـ تێدانە، ڕەنگ ڤەدانا وان د یاسایا بودجێ سالانە دا.
6. دانانا نونەرێ هەرتمی یێ هەرێما كوردستانێ ل كۆمپانیا فروتنا نەفتا ئیراقێ (سۆمۆ) دا.
7. دابینكرنا موچە و پێدڤیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ و پێدڤیێن كۆمپانیێن بەرهەمهێنەرێن نەفتێ.
8. بەرهەمئانین د غازا سروشتی دا، بۆ چارەسەركرنا پرسگرێكا كارەبێ و پروژێن پترۆكیمیایی.
9. پەیڕەوكرنا پرەنسیپێن زەلالیێ (شەفافیەت) ل سەرە دەریكرنێ دگەل داهات و بودجێ گشتی یێ فیدڕاڵی و حكومەتا هەرێمێ، د بیاڤێن: هیردەكاریێن بودجەی و چاڤكانیێن وێ و چاوانیا خەرجكرن و دابەشكرنێ بسەر كەرتێن ئابوری یێن هەرێمێ و پارێزگەهاندا.
10. گرێنەدانا بودجا ئیراقێ ب پرسگرێكێن سیاسی ڤە، د دەمێ بوونا هەر هەڤڕكییەكێ دا دناڤبەرا حكومەتا فیدڕاڵی و حكومەتا هەرێمێ دا، پەنا ببەن بەر دادگەهێ، نە قوتكرنا بودجە و قیتێ وەلاتیان.
11. گەرەنتیكرنا پشكا هەرێمێ و پارێزگەهان، ژ گرنگیدانێ ب كەرتێن ئابوری، كارگێریا گشتی، وەبەرئانینێ، تەكنۆڵۆژیا زانیاری، چاندن و پیشەسازی، سامانێ ئاژەلی، گەشتوگوزار و چاڤكانیێن وزێ، لگوری ماددێ (106) یێ دەستورێ ئیراقێ.
12. گەرەنتیكرنا پشكا هەرێمێ و پارێزگەهان: ل پڕۆژێن ستراتیژیێن فیدڕاڵی یێن كەرتێ ڤەگوهاستن و گەهاندنێ.
13. ڕێكخستنا چاڤكانیێن ئاڤێ و دابەشكرنا وێ ب ئاوایەك دادپەروەرانە.
14. گرنگیدان ب بەلاڤكرنا هوشیاریا گشتی، بۆ ڕێگرتن ژ خراپ بكارئانینا ئاڤێ د مالاندە و ژ بەرهەم ئانینا بەروبومێن پیشەسازی دا.
15. پڕۆژێن بەرفرەهكرنا بەنداڤێن بچوك و مەزن.
تەوەرێ حەفتێ: دادا جڤاكی و گرنگیدان ب سامانێ مرۆڤی
1. پێكئانینا دەستەیەكا گشتی، بۆ گەرەنتیكرنا مافێ هەرێمێ ژ بەژداریكرنا دادپەروەرانە، ل بڕێڤەبرنا سازیێن فیدڕاڵی، زەمالەیا خوندنێ، شاندان، كۆنگرێن هەرێمی و ناڤ دەولەتێ، د دەمەكا دەست نیشانكری دا و لگوری یاسایەك تایبەت، هەروەكە د ماددێ 105 یێ د دەستوری دا هاتی.
2. بجهـ كرنا سیستەمێ دادپەروەرانە، ب بیما ساخلەمی و جڤاكی و خانەنشینیا فەرمانبەران و وەلاتیێن بەرهەم هێنەر، ل هەردوو كەرتێن تایبەت و گشتی دا، هەر وەسا بۆ قوربانیێن ساخ یێن شەران و كریزێن سیاسی و جڤاكی و ئابوری و ساخلەمی.
3. نەهێلانا هەژاریێ و كریزا بێكاریێ، ب ڤەدیتنا دەرفەتا كاری بۆ وەلاتیان و ئەنجامدانا پڕۆژێن مەزن بۆ ڤەژاندن و تەرخانكرنا پارێ پێدڤی ل بودجێ فیدڕاڵی دا.
4. قەرەبووكرنا زیان ڤێ كەفتیێن ئەنفال و كیمیابارانێ و قوربانیێن دەستێ رژێما بەرێ و ئاڤەدانكرنا وان ناڤچەیێن بەر كاڤڵكاریی كەفتین و قەرەبوكرنا ئابوری یا زیانێن وان و ژنوڤە ئاڤاكرنا جهێن وان ب ئاوایەك سەردەمیانە.
5. قەرەبووكرنا زیان ڤێكەفتیان و شەهیدێن شەڕێ داعش.
6. گرنگیدان ب شیان و بەهرەیێن هونەری و ئەدەبی و ڕەوشەنبیری یێن گەنجان و كاركرن ب سیستەمەكێ بانكی بۆ دانا دەینێ دەمدرێژ، ب وان گەنجێن پڕۆژێن هەڤبەش پێشكەش دكەن، د بیاڤێن بەرهەمئانینێ و داهێنانێ دا.
7. گرنگیدان ب زارۆك و لاوان و ئامادەكرنا وان، ژ ئالیێ هونەری و جەستەیی ڤە، ئەڤە ژی ژبەر پێشخستنا كەرتێن هونەری و وەرزشی و دابینكرنا دەرفەتا كارێ وەك هەڤ، بۆ گەنجان ل كەرتێن تایبەت و گشتی و تێكهەلدا.
8. هەڤكاریكرنا زێدەترا خودان پێدڤیێن تایبەت و ب سال چوویان و نیشاندانا پشتەڤانیا ماددی و مەعنەوی و جڤاكی.
9. گرنگیدانا زانینگەهان، سازیێن ئەكادیمی و ناڤەندێن ڤەكولینێ و كاركرن بۆ بلندكرنا ئاستێ زانست و زانینێ و قەدەغەكرنا دەست تێوەردانێن حزبی د كاروبارێت واندا، گەرەنتیكرنا سەربخۆییا وان و دابینكرنا بودجێ تمام ژبۆی وان.
10. نەهێلانا تەڤ جۆرێن توند و تیژیێن جەستەیێ و دەرونی و جوداكاریا دژی زارۆكان و ژنان و خودان پێدڤیێن تایبەت و كەسێن ب عەمر و پەككەفتیان و تەخ و چینێن دن یێن پشتگوهـ خستی دناڤا جڤاكی دا.
11. بەرفرەهكرنا پانتاییا ئازادیا رامانێ و ئازادیا مەدیایی و رێزگرتن ژ بۆچۆنێن جۆدا و پشتەڤانی كرنا پروژێن ڕەوشەنبیری و هونەری و مەدیایا ئازاد و هەڵگرتنا ئاستەنگێن سەر رێكا وان و پاراستنا شینەوارێن دیرۆكی و نوژەنكرنا وان.
12. دژایەتیكرنا گوتارا بوغزاندنا نەتەوەیی، ئیتنی ئولی و مەزهەبی.
13. گرنگیدان ب ڕەڤەندا ئیراقی ل دەرڤەی وەلاتی، خوشكرنا رێكێن كۆچكرنا بەروڤاژی ئانكو ب ئارەزو مەندانە ژبۆی وان، ب تایبەت بو زانایان و پسپوران و شارەزایان، ژ پێخەمەت بەژداری پێكرنا وان ل دروستكرنا ژێرخانا ئابوری و زانستی و مرۆڤی د وەلاتی دا.
14. پاراستنا ژینگەهێ و كاركرن بۆ بەلاڤكرنا ڕۆشەنبیریا ژینگەهـ پارێزیێ، ل بارا ب مەترسیێن پیسبوونا ژینگەهێ و بیابانان و دارستانان و سروشت و بەرفرەهكرنا رووبەرێ كەسكاتیێ و قەدەغەكرنا ژ ناڤبرنێ.
15. پشتەڤانی كرنا جڤاكا سڤیل و كاركرن بۆ گەرەنتیكرنا سەربخۆیا سەندیكایان و ڕێكخستنان و كۆمەڵەیان. ڕێكخستنا كار و چالاكیان ب ڕێكا دەزگەهەك بلند یێ سەربخۆ، كو خزمەتا بەرژەوەندیێن مەدەنی و پیشەیێن تەخێن جڤاكی بكەت.
16. رێگری کرن ژ بنپێكرنا مافێن مرۆڤی و ژنوڤە دارشتنا سیستەمێ ئەولەهی، لسەر پیڤەرێ ژێهاتی و دلسوزیێ بۆ نیشتیمانی و پابەندبون ب پایەیێن دەولەتا مەدەنی و سەربخۆیا سازیێن ئەولەهی ژ ئنتیما بۆ حزب و كەس و دەستەیەك دیاركری؟.
17. ل هەمبەر دەركەفتنا دیاردا تیرۆرێ و توندرەویا رەگەزپەرستیێ و دەمارگیریێ و قەدەغەكرنا جوداكاریێ دناڤبەرا وەلاتیان دا، لسەر بنگەهێ نەتەوەیی، ئولی، مەزهەبی، باوەر، جێندەر، ئنتیما حزبی و پایەیێن جڤاكی، ب رێكا چەسپاندنا مافێ بەژداریكرنا تەڤایا پێكهاتەیان و كەمینەیان د پروسا سیاسی دا.
تەوەرێ هەشتێ: چاكسازیا كارگێری و ئابوری
1. چاكسازیكرن د ئابوریا ئیراقێ دا، لسەر بنگەهێ ئابوریا سەردەمیانە و بەرفرەهكرنا چاڤكانیێن ئابوری و داهاتی.
2. پەیرەوكرنا بنگەهێ زەلالیێ ژ سەرەدەریكرنێ دگەل بودجێ گشتی د بیاڤێن، بودجە و چاڤكانی و چاوانیا خەرجكرن و دابەشكرنێ بسەر كەرتێن ئابوری یێن ناڤچە و هەرێماندا.
3. ڕێكسختنا موچێ فەرمانبەران و خانەنشینان لسەر ئاستێ ئیراقێ و هەرێمێ.
4. گرنگیدانا ئابوری و ب ڕێڤەبرنا گشتی، ب دیرگرتنا وان ژ زەڤتكاریی و گەندەڵیێ و هاندانێ و وەبەرئانینا تەكنەڵۆژییا زانیاری و پێشخستنا كەرتێن چاندن و پیشەسازی و سامانێ ئاژەلی و گەشتوگوزاری.
5. ئەكتیڤكرنا رۆڵێ (سازیێن چاڤدێریكرنێ و تەرخانكرنا داهاتێ فیدڕاڵی) ژ پێخەمەت دابینكرنا پشكا هەرێما كوردستانێ ژ مینحە و دەینێ گشتی و هەڤكاری و داهاتێن دارایێن فیدڕاڵی و گەرەنتیكرنا زەلالیێ و دادپەورەیێ، هەروەكە د دەستورێ هەرتمە یێ ئیراقێ دا هاتی.
6. دانانا بودجەک تایبەتی فیدڕاڵی، بۆ هەڤكاریكرنا جوتیاران و كاركرنا رۆلێ وی بودجەی، كو ببە سەدەمێ ئاكنجیبونا وان ل گوندان دا، هاندانا وان بۆ بەژداریكرنێ د بلندكرنا ئاستێ بەرهەم ئانینا بەروبۆمێ چاندنێ دا، ژ پێخەمەت ڤەژاندنا ئابوریا گوندان و دابینكرنا ئاسایشا خارنێ.
7. ب بازاركرنا بەرهەمێ چاندنێ و یەكخستنا بازارێ ئیراقێ.
8. نەهێلانا پاوانخازیا حزبان و بەرپرسان، د بازارێن كوردستانێ دا ب ڕێكا پێداچۆنێ ب كۆمپانیێن وان.
9. ئەنجامدانا سەرژمێریا گشتی ل سەرتاسەری ئیراقێ، ژ پێخەمەت دەركەفتنا رێژەیا راستەقینە یا ڕوونشتڤانان و تەڤاهیا پێكهاتەیان.
تەوەرێ نەهێ: ل هەمبەردەركەفتنا گەندەڵیێ
1. دامەزراندنا دەستەیەكێ، بۆ ڤەگەڕاندنا وان پارەیان كو ب نەیاسایی برینە دەرڤەی هەرێمێ و ئیراقێ، لگوری ماددێ (106) دەستورێ ئیراقێ.
2. ل هەمبەر دەركەفتنا گەندەڵیێ و پابەند بوون ب بنگەهێن زەلالیێ یێن داهاتێ بودجێ گشتی و چاوانیا خەرجكرنێ.
3. ئەكتیڤكرن و پشتەڤانیكرنا رۆلێ كومسیۆنا سەربخۆ و دەستەیان، وەكە دەستەیا نەزاهێ و دیوانا چاڤدێریا دارایی.
4. كاركرن لسەر بنگەهێن زەلالیێ و دیڤداچونێ، پاداشت و سزا، گرنگیدانا شیانێن كەسی و کارگێڕی و ئابوری و یاسایی د هەمی سازیێن حكومەتا فیدڕاڵی دا.
5. ئەكتیڤكرنا رۆلێ دەستهەلاتا دادوەری و دوزگەریا گشتی بۆ دەرخستنا کێماسیان و لادانێن یاسایی ل سازیێن فیدڕاڵی و كەرتێ تایبەت و پڕۆژێن خزمەتگوزاری دا.
6. تكەس كرن لسەر رۆڵێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، ژ چاڤدێریكرنێ و دیڤچونێ ژ بەرپرسێن حكومەت و دیڤچۆنێ بۆ چەوانیا خەرجكرن و دابەشكرنا بودجەی و پڕۆژەیان و گرێبەندان و بجهكرنا یاسایان.
7. ڕێك نەدان ب بكارئانینا سازیێن حكومی، بۆ بەرژەوەندیێن كەسی و حزبی، ژناڤبرنا دەست تێوەردانێن حزبی د كاروبارێن کارگێری و حكومەتێ دا.
8. ڤەكۆلین ژ وان هەمی هەڤكاریان و هێسانكاریان كو دگەل ڕێكخستنا تیرۆرستی یا داعش هاتنە كرن، ژ ئالیێ دارایی و سیاسی و بازرگانی و ئەولەهی ڤە.